Przemoc wobec Zachodnich Papuasów na przełomie lat 2017/2018

W Pierwszy Dzień Nowego Roku 2018, Anekanus Kemaringi, 22-letni mężczyzna z Papui Zachodniej został poddany torturom, a następnie zamordowany przez indonezyjskich żołnierzy powiązanych z indonezyjskimi siłami specjalnymi Kopassus.

Anekanus był w ciężkim stanie, próbował uciec, ale został zatrzymany przez indonezyjskiego żołnierza o imieniu Didik Supriyadi. Według lokalnego świadka, indonezyjscy żołnierze z posterunku Koramil przybyli i torturowali młodego mężczyznę. Po zamordowaniu Anekanusa Kemaringiego, jak poinformował dziennik Tabloid Jubi, indonezyjscy żołnierze ukryli jego ciało i odmawiali wydania go rodzinie przez następne kilka godzin. Anekanus został poddany tradycyjnej ceremonii kremacji dopiero następnego dnia.

Nie wszczęto śledztwa w sprawie śmierci Anekanusa, nie postawiono także zarzutów jego zabójcom. Chociaż nie możemy jednoznacznie stwierdzić, co skłoniło indonezyjskich żołnierzy do zatrzymania i ostatecznie uśmiercenia Kemaringiego, to warto odnotować, że nosił on tradycyjne bransoletki z flagami Papui Zachodniej, które ubrane miał również tamtego feralnego dnia. W Indonezji eksponowanie flagi Papui Zachodniej jest zakazane, a Zachodni Papuasi, którzy to robią mogą zostać skazani nawet na 15 lat więzienia, a nawet zabici.

W innym wydarzeniu odnotowanym 25 grudnia w mieście Kepi (dystrykt Mappi) dziewiętnastoletni Papuas, Nikolausi Bernolpus został zastrzelony przez indonezyjskiego policjanta. Według organizacji zajmujących się prawami człowieka oraz Międzynarodowej Koalicji na rzecz Papui (ICP) Nikolausi Bernolpus wraz z kilkoma przyjaciółmi siedział przy drodze, kiedy zbliżył się do nich patrol policji. Młodzi mężczyźni zostali oskarżeni o wypicie napojów alkoholowych, policjanci nakazali im także powrót do domu. Spór zakończył się bójką podczas, której Nikolausi miał rzekomo uderzyć oficera drewnianym kijem. Według szefa policji, Wartono, oficer następnie upadł na ziemię i oddał dwa strzały ostrzegawcze. Gdy Nikolausi Bernolpus próbował uciec, oficer oddał kolejne strzały, trafiając go śmiertelnie w szyję.

21 grudnia 2017 roku Free West Papua Campaign otrzymało raporty od grup politycznych zajmujących się prawami człowieka w Indonezji i Papui Zachodniej o użyciu ostrej amunicji i torturach zachodniopapuaskich cywili, w tym dzieci, w trakcie operacji wojskowych i policyjnych prowadzonych przez indonezyjski aparat bezpieczeństwa w regionie Nduga. Według informacji prasowej Koalicji na Rzecz Sprawiedliwości, Prawa i Praw Człowieka Centralnych Wyżyn Papui, Obrońców Wolności Obywatelskich, a także Komisji ds. Zaginionych i Ofiar Przemocy, 20 grudnia indonezyjska armia przeprowadziła tzw. „Operację Zamiatania” na lotnisku Daragma w dystrykcie Mugi (region Nduga).

Indonezyjscy żołnierze i policjanci w trakcie tych wydarzeń „strzelali losowo do ludzi przybywających na lotnisko, a także w kierunku domów i innych budynków położonych w pobliżu lotniska Daragma”. Autorzy raportów otrzymali informację, że „dwa domy zostały spalone przez aparat bezpieczeństwa, a inne domy w pobliżu podziurawiono kulami”. Wśród rannych znalazła się trójka nieletnich dzieci, których kule dosięgły kiedy przebywały w domu.

Po przeprowadzeniu tej operacji indonezyjskie siły bezpieczeństwa zablokowały dostęp do regionu Nduga i każdy kto podróżował w tym obszarze musiał wpierw złożyć wniosek o specjalną przepustkę, wydawaną w pięciu indonezyjskich posterunkach wojskowo-policyjnych w terenie. Doniesienia o przebiegu wydarzeń w dystrykcie Mugi podważa Muhammad Aidi z dowództwa wojskowego komendy głównej. Twierdzi on, że raporty nie są prawdziwe, a członkowie organizacji, które je wydali nie rozpoczęli żadnego śledztwa w tym przedmiocie.

Kompilacja: Damian Żuchowski
Na podstawie: FreeWestPapua.org [1] [2] [3]Tapol.orgen.Tempo.co

Free West Papua Campaign Poland

Reklamy
Opublikowano Wiadomości i Newsy | Otagowano , , , , , , , , , , , , | Dodaj komentarz

Pierwszy szczyt liderów Zjednoczonego Ruchu Wyzwolenia Papui Zachodniej (ULMWP)

Między 27 listopadem a 3 grudnia 2017 roku w stolicy Vanuatu, Port Villa, odbył się szczyt Zjednoczonego Ruchu Wyzwolenia Papui Zachodniej (ULMWP). ULMWP to parasolowa organizacja ruchu niepodległościowego Papui Zachodniej – zachodniej części Nowej Gwinei od lat 1960. okupowanej przez administrację Indonezji. ULMWP posiada status obserwatora przy międzyrządowej organizacji państw Melanezji (Melanesian Spearhead Group – MSG) i cieszy się jedną z największych historycznie legitymacji do reprezentowania głosu Zachodnich Papuasów na arenie międzynarodowej.

Szczytowi przewodniczyli członkowie Komitetu Rady, a zarazem przedstawiciele największych organizacji niepodległościowych skupionych pod parasolem ULMWP: Andy Ayamiseba (przewodniczący Narodowej Koalicji na Rzecz Wyzwolenia Papui Zachodniej – WPNCL); Buchtar Tabuni (przewodniczący Parlamentu Narodowego Papui Zachodniej – PNWP) oraz Edison Waromi (premier Federalnej Republiki Papui Zachodniej – NRFPB)

W szczycie wzięli udział również inni przedstawiciele WPNCL, PNWP, NRFPB, a także liderzy Armii Narodowego Wyzwolenia Papui Zachodniej (TPN-PB), Wojskowej Rady Armii Narodowego Wyzwolenia Papui Zachodniej (DM-TPN/PB), Armii Rewolucyjnej Papui Zachodniej (TRWP), Rady Zwyczajowej Papui (DAP), Organizacji Wyzwolenia Papui Zachodniej (WPLO) a także Sojuszu Studentów Papuaskich (AMP).

Na terenie Kompleksu Nakamal Wodzów Rady Malvatuamuri gdzie odbył się szczyt głos zabrał osobiście premier Vanuatu, Charles Salwai. Obecni byli także wicepremier Vanuatu, Joe Natuman, minister ziemi Vanuatu Ralph Regenvanu oraz Specjalny Wysłannik ds. Papui Zachodniej, Jonny Koanapo. Ceremonia otwarcia obejmowała podniesienie narodowych flag Vanuatu i Papui Zachodniej, a także zaintonowanie hymnu Papui Zachodniej. Tradycyjną ceremonię powitalną wykonała młodzież z Malakuli.

W trakcie spotkania zebrani odnotowali pogarszający się stan praw człowieka w Papui Zachodniej. Zarówno Zachodni Papuasi, jak i Indonezyjczycy, dopominający się o uszanowanie praw człowieka i samostanowienie Papui Zachodniej byli aresztowani i torturowani przez funkcjonariuszy indonezyjskiej policji i wojska. Członkowie ULMWP opowiedzieli się za kontynuacją pracy, rozwojem i utrzymywaniem stosunków z ośmioma państwami-członkami Koalicji Pacyfiku na rzecz Papui Zachodniej i wszystkimi międzynarodowymi gremiami: od Melanesian Spearhead Group po Unię Europejską. Przywódcy ULMWP zapowiedzieli także, iż zwrócą się do ambasadorów MSG przy ONZ, Ambasadora Vanuatu i Ambasadora Wysp Salomona, o udział w konsultacjach z Komitetem ds. Dekolonizacji (C24) przy ONZ.

W związku z zakończeniem pierwszego okresu pracy organizacji (2014-2017), członkowie ULMWP podczas szczytu w Port Villa, zgodnie z wymogami statusu i regulaminu, wyznaczyli i wybrali nową strukturę Komitetu Wykonawczego Przywództwa ULMWP na drugi okres pracy (2018-2021). Nowym przewodniczącym ULMWP wybrany został dotychczasowych rzecznik organizacji Benny Wenda. Stanowisko wiceprzewodniczącego ULMWP objął dotychczasowy przewodniczący organizacji, Octavianus Mote. Funkcję rzecznika organizacji powierzono Jacobowi Rumbiakowi, na skarbnika wyznaczono Paulę Makabory. Nowym członkiem Komitetu Wykonawczego ULMWP został Oridek Ap.

Inauguracyjna mowa nowego przewodniczącego Zjednoczonego Ruchu Wyzwolenia Papui Zachodniej (ULMWP) Benny’ego Wendy (1 grudzień 2017 r.):

„W imieniu nowo wybranego przywództwa ULMWP, ludu Papui Zachodniej, delegatów papuaskich, którzy przybyli tu dzisiaj oraz naszych grup solidarnościowych z całego świata, chciałbym podziękować narodowi Vanuatu za umożliwienie nam świętowania naszego dnia niepodległości tutaj z Wami.

Dzisiaj jest szczególny dzień dla narodu Papui Zachodniej. Świętujemy 56. rocznicę momentu kiedy zadeklarowaliśmy naszą niepodległość od Holendrów i podnieśliśmy naszą flagę Morning Star po raz pierwszy. Ale po całym tym czasie, nadal nie mamy naszej wolności.

Jesteśmy tak szczęśliwi, że możemy stać tutaj z Wami na Waszej świętej ziemi, aby celebrować nasz narodowy dzień, a także otwarcie naszej głównej siedziby ULMWP. Nastąpiło to dzięki hojności i solidarności rządu Vanuatu i jego mieszkańców. Dzisiaj, lud Vanuatu stworzył historię Papui Zachodniej.

W imieniu mojego ludu, pragnę wyrazić naszą solidarność z ludem Vanuatu. Bierzemy ducha z Waszej walki o niepodległość i dziękujemy Wam za Waszą solidarność w naszej walce. Chcemy szczególnie podziękować Komitetowi Zjednoczenia, tutaj w Vanuatu, za jego ciężką pracę wspierającą nas, a także Radzie Wodzów.

Jak wiecie, podróż ta była trudna i długa. Dość często, jako Papuasi, czujemy, że jesteśmy tylko my przeciwko światu. Ale kiedy Vanuatu mówi: „Będziemy stać obok Was” daje to nam nadzieję na przyszłość, że pewnego dnia zaprosimy was do świętowania naszej niepodległości, z nami, w Papui Zachodniej.

Wiemy również, że wyzwanie stojące przed nami jest ogromne. W ciągu ostatnich kilku dni spędziliśmy wiele godzin na dyskusjach, dzieleniu się i planowaniu przyszłości naszego ruchu. Jesteśmy bardziej zjednoczeni niż kiedykolwiek. Zobowiązujemy się uważnie słuchać i odpowiadać przed naszym narodem na terenie Papui Zachodniej. To od ludu Papui Zachodniej – i wszystkich naszych grup solidarnościowych na całym świecie – zyskujemy naszą siłę. W ramach naszej nowej struktury przywództwa, zobowiązujemy się do silnej i zjednoczonej przyszłości, ponieważ wiemy, że jest to potrzebne do wyzwolenia naszego narodu. Modlę się aby wszyscy, którzy chcą zobaczyć wyzwolenie narodu Papui Zachodniej, poparli nas w swoich modlitwach.

Nasz ruch stale rośnie w siłę. To wsparcie naszych sąsiadów z Pacyfiku przyczyniło się do dotarcia do momentu, w którym teraz jesteśmy – i pozwoliło narodom z całego świata rozpoczęcie wspierania nas na arenie międzynarodowej. Bez wsparcia Pacyfiku, trudno byłoby rozwinąć rosnącą międzynarodową solidarność. Wasze stałe wsparcie jest niezbędne dla naszej sprawy i dziękujemy Wam za nie.

Kiedy stoimy tu dzisiaj, świętując swobodnie nasz narodowy dzień i podnosząc flagę Papui Zachodniej, pragnę złożyć hołd naszym braciom i siostrom z Papui Zachodniej, którzy robią to samo, ale pod groźbą przemocy, aresztowania i uwięzienia. Składamy hołd ich odwadze i obiecujemy zrobić wszystko, co w naszej mocy, by zapewnić powodzenie naszej walce, aby pewnego dnia podnieść flagę na wolnej i niepodległej Papui Zachodniej.”

Przygotował: Damian Żuchowski
Źródła oryginalne: ULMWP.org [[1] [2]
Free West Papua Campaign Poland

Opublikowano Artykuły | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Dodaj komentarz

Głos serca sędziwego wioskowego przywódcy z Papui Zachodniej

„Nasza misja nie wynika z woli człowieka a jest Wezwaniem Bożym”

Nasza wyspa wraz w otaczającymi ją archipelagami jest darem od Wielkiego Stwórcy przekazanym nam następnie jako dziedzictwo przez naszych przodków.

Ziemie Ambon, Makasar i Jawa są darem Świętego Stwórcy dla mieszkańców tych ziem.

Misja nasza realizowana jest w warunkach wielkiej męki, w realiach której staramy się być humanitarni i szlachetni. Do tej misji wzywa Pełen Chwały Stwórca wszelkie ludy spośród całego bogactwa kultur i grup językowych jakie zamieszkują Papuę Zachodnią aby walczyły i wyzwoliły ziemię naszych przodków. My bowiem walczymy nie dla poczucia mocy i potwierdzenia naszej waleczności i męstwa, ale w imię szlachetnej misji do jakiej wzywa nas Jezus Chrystus, do którego to należy naród Papui Zachodniej.Tak więc nie dla ludzkiej chwały, ani by kraść chwałę należną Bogu walczymy, ale dla naszego ukochanego kraju.

Z pokorą w sercu i ograniczoną możliwością otrzymania wsparcia ze świata zewnętrznego walczymy uparcie zużywając energię, czas i myśli jako skarby naszych serc, ryzykując życie, stajemy się ofiarami pokojowej walki. Chcemy tym sposobem odzyskać utraconą suwerenność, która została nam skradziona 56 lat temu  przez „żelazną rękę” Indonezji, USA oraz ONZ, która dzierży wycelowany w nas karabin.

Raz po raz Łaska Boska uzdrawia nas w dniu powszednim i dlatego też Moc Boska wyzwoli naszą ziemię zanim będzie za późno z rąk naszego wroga jakim jest kapitalizm i kolonializm Republiki Indonezji (NKRI).

To wszystko dokona się na oczach całego Świata i stanie się świadectwem Łaski Najświętszego Wielkiego Stwórcy!

Nasza wyspa Papua i wszelkie otaczające ją archipelagi wśród bezmiaru wód to nagroda jaką obdarował Wszechmocny naszych przodków.

Ten oto mandat od Boga i misja naszego narodu realizuje się poprzez walkę o suwerenność pełną męczęństwa, znoszenie cierpienia i wielkiego ciężaru złożonego na barkach dzieci naszego ludu.

Ręka Boska czuwa nad naszym narodem by go chronić, osłania go i podąża za nim w jego drodze ku wolności. Nie jest łatwo zrozumieć Wolę Bożą i „ruchy Boskiej ręki”, którą czcimy, ale Jezus Chrystus w swej Łasce pozwala nam być zdolnymi do tej walki w imię obrony kraju naszych przodków. Łaska jego jest szczególnie silna wobec przepełnionej duchem walki o wolność Papui Zachodniej.

Przed bojownikami o wolność stoją wielkie wyzwania jak i wielkie represje i prześladowania, łącznie z więzieniem, lecz taki jest ich wybór leżący u podwalin ich drogi. Nie myślmy, że jest inaczej, jednak tak ślubowaliśmy Bogu, władcy tego kraju – kraju w ziemi którego kryją się zbielałe przez wieki kości naszych przodków.

W imię Prawdy oświadczam, że zgodnie z Wolą Bożą wypełniamy nasze serca pokorą, byśmy mogli w twarz spojrzeć Bogu Ojcu, tak by nas w przyszłości nie opuścił. Jezus Chrystus jako Wielki Stwórca dzierży w swej prawicy wyzwolenie ludu uciśnionego przez kolonializm na całym świecie. Niechaj nas wszystkich błogosławi! Ci jedynie z pokornym sercem będą wybawieni z uścisku kolonizatora jakim jest Republika Indonezji

Oto składam pełne szacunku pozdrowienia wszystkim szlachetnym trwającym po stronie ludu uciśnionego. Niechaj cieszą się Łaską Wszechmogącego.

„Natura Ideologii Wolnej Papui”

Ideologia wolnej Papui przepełnia naszego ciało i krew, tak więc nie zaniknie na ziemii naszych Przodków.

Istnieją wielkie narody, zamieszkane przez wspaniałych wykształconych ludzi, jednakże po okresie rozkwitu one mogą zmierzać ku upadkowi, by umrzeć i zaniknąć, ale ideologia wolnej Papui wyznawana przez rdzennych mieszkańców nie wyblaknie aż do ostatecznego  wypełnienia się Apokalipsy i Armagedonu!

Indonezja stara się wszelkimi sposobami zdeprecjonować tą ideologią i namówić Zachodnich Papuasów by przestali ją traktować jako wielką sprawę i ją porzucili. Widocznie Rząd Zjednoczonej Republiki Indonezji nie zdaje sobie sprawy jaki jest prawdziwy korzeń ich niezłomnej woli i uporu.

Kiedy tylko Zachodni Papuas krzyczy, że pragnie wolnej Papui wszyscy na około są aresztowani,więzieni, gwałcone jest prawo i sprawiedliwość. Dla rządzących Zjednoczoną Republiką Indonezji (NKRI) charakterystyczne jest przekonanie, że realizują oni zasady demokracji. Gdzie jest jednak prawo i sprawiedliwość w tym kraju?!? Zaprawdę w tym kraju prawo i demokracja są anachroniczne i wypaczone!

My lud Papui Zachodniej reprezentujemy melanezyjską rasę i kulturę, nie jesteśmy Malajami! Nie walczymy o rozwój infrastruktury, dobrobyt, jedzenie, picie czy urzędy! Papua została wyposażona przez Boga Stwórcę w wielkie dziedzictwo, a prawo i demokracja w wydaniu NKRI są anachroniczne, ponad = realizowana przez ten rząd demokracja w praktyce mija się z jej teorią i ideałami.

Dziękuję Ci Boże, który jesteś Życiem Papui, którego grożna ręka uniesiona jest w geście ochrony nas, i która nas wyzwoli!

Niech żyje Wyzwolenie!

Sędziwy Wódz Wioski

 

Opublikowano Artykuły | Otagowano , , , , , , , , , , | Dodaj komentarz

Referendum niepodległościowe w Bougainville jako rezultat zniszczenia kopalni złota Panguna

W 1998 roku Rewolucyjna Armia Bougainville (BRA – Bogainville Revolution Army) skonsolidowała siły by dać odpór  kapitalistom i ich poplecznikom z rządu Papui Nowej Gwinei (PNG).

Główną ideą BRA było postawienie się obcym siłom kapitalizmu i rządowi mającym tą samą kryminalną i kolonialną twarz (naturę). Uciskali oni lud Bougainville, oraz okradali go z zasobów naturalnych i surowców, tak jak to miało miejsce w kopalni Panguna eksploatowanej przez Rio Tinto.

PANGUNA

W rezultacie działań zbrojnych realizowanych przez BRA doszło do interwencji ONZ oraz podpisania memorandum  MOA (Memorandum of Agreements) pomiędzy rządem PNG a przywódcami BRA, na czele ze zmarłym  w 2005 roku, Francisem Ona jako zwierzchnikiem stojącym na ich czele. Miało to miejsce w 2001 roku.

Członkowie BRA swą walkę przeciw kolonizatorom i kapitalistom prowadzili z wielką odwagą, przyniosło to rezultat w postaci określania daty referendum niepodleglościowego na 15 czerwiec 2019 roku i szansę na powstanie w pełni niepodległego i suwerennego melanezyjskiego państwa na Pacyfiku.

Pewnego dnia, w pewnym miejscu, Pan Sebby Sambom spojrzał w twarz jednemu z przywódców BRA i rozpoczął dyskusję o ruchu oporu i walce zbrojnej. Rozmowa ta przyniosła konkluzję jaka padła z ust wspomnianego przywódcy BRA, że jeśli Zachodni Papuasi chcą być wolni muszą podjąć ryzyko takie jak bojownicy BRA w Bogainville, którzy stawili czoła  Rio Tinto oraz siłom zbrojnym PNG jako ich poplecznikom w 1998 roku.

Prowadzący z Sebbym Sambomem przywódca BRA rzekł:: „Kiedy rozpoczyna się nowy konflikt zbrojny wtedy ONZ interweniuje! Jeśli nie ma walki zbrojnej ONZ nie będzie interweniowało! Porzuć więc sny, ze ONZ przyniesie niepodległość, to mrzonki ludzi słabych, pozbawionych nadziei! W związku z tym Zachodni Papuasi powinni stawić zbrojny opór siłom Indonezji a nie walczyć za pomocą dyplomacji i demonstracji”.

Następnie zaczął Sebbemu rysować pewną wizję i opowiadać: :”Spójrz bracie na miasto Arawa! To miasto tak wielkie jak Port Moresby w PNG! Spójrz na te wieżowce i pomyśl, że w czasie walk zbrojnych BRA spaliło i obróciło w ruinę to miasto”.

Kontynuował dalej: „W rezultacie dostaliśmy szansę w postaci referendum jakie odbędzie się 15 czerwca 2019 roku w wyniku negocjacji, na które się zgodziliśmy i na których określiliśmy warunki ugody. Tak więc sugeruję wszystkim bojownikom o wolność Papui Zachodniej by najpierw zbudować silną armię, która da silny opór siłom NKRI a nie skupiać się na działaniach dyplomatycznych i demonstracjach.

Jako dowód niechaj posłużą fotografie przedstawiające bojowników BRA, którzy obrócili w ruinę kopalnię Panguna i uniemożliwili Rio Tinto kontynuowanie wydobycia.

Poniższy artykuł stanowi materiał do refleksji dla narodu Papui Zachodniej, zwłaszcza dla bojowników o wolność należących do ugrupować zbrojnych. Pamiętajmy, że Papua Zachodnia nie będzie szybko wolna jeśli będziemy się skupiać jedynie na pokojowych metodach walki.

Tak więc TPN-PB ma dwie agendy, dwie warstwy działania Rewolucji Etapowej (Revolusi Tahapan) oraz Rewolucji Totalnej (Revolusi Total). Ostatnie strzelaniny w Tembagapurze stanowią element Etapowej Rewolucji (Revolusi Tahapan). Agenda ta została ustanowiona w rezultacie rezolucji na Konferencji TPN-OPM (KTT TPN-OPM) w Biak w dniach 1-5 maja 2012. Na tej podstawie TPN-PB realizuje swe cele. Dotyczy to wszelkich oddziałów TPN-PB dowodzonych przez najwyższego generała TPN-PB Goliatha Tabuniego.

Autor: Sebby Sambom (Rzecznik Prasowy Armii Wyzwolenia Narodowego Papui Zachodniej (TPN-PB)

Źródło oryginalne:  „Bougenville Akan Referendum 15 Juni 2019 Karena Mereka Telah Berhasil Hancurkan Tambang Emas Rio-Tinto Milik Amerika tahun 1998”

https://ssambom.blogspot.com/2017/11/bougenville-akan-referendum-15-juni.html#more

Tłumaczenie: Rafał Szymborski

UWAGA REDAKCYJNA „KRWI PAPUASÓW”

Przeplatające się walki i wojna trwały na Bougainville przez dziesięć lat (1988-1998) a sama data 1998 począwszy już od stycznia tamtego roku, symbolizuje dogasanie konfliktu i rozpoczęcie prowadzących do rozejmu rozmów dyplomatycznych. Warto pamiętać, że przez większą część trwania tego konfliktu rząd PNG posiadał silne poparcie rządu Australii, a w schyłkowej fazie konfliktu nie mogąc otrzymać wsparcia zbrojnego od Australijczyków, rząd premiera Papui Nowej Gwinei, Juliusa Chana, uciekł się do skorzystania z usługi prywatnej firmy wojskowej Sandline International, która wysłała swoich żołnierzy-najemników. W wielu miejscach zaczęli zastępować regularne wojska PNG. Gdy zostało to ujawnione, wybuchł wielki międzynarodowy skandal. Porównanie wielkością miast Arawa do Port Moresby jest trochę na wyrost, chociaż Arawa to rzeczywiście jedne z największych miast w PNG i Bougainville – w rzeczywistości jednak Port Moresby to nieporównywalnie prawie 10-krotnie większa metropolia jeśli chodzi o samą tylko populację.

Opublikowano Artykuły | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , , | Dodaj komentarz

KNPB Konsulat Indonesia odpowiada na wyzwania współczesności i instruuje społeczność zachodniopapuaską żyjącą poza Papuą

Spotkanie jakie miało miejsce w  domu studenckim Ashrmama Cenderavasih Putra V Manado (Sulawesi Północne) było zainicjowane przez Komitet Narodowy Papui Zachodniej – Konsulat Indonesia (KNPB Konsulat Indonesia) i zorganizowane w porozumieniu z różnymi organizacjami społecznymi, religijnymi oraz pracowniczymi.

W rozwoju świadomości politycznej narodu Papui Zachodniej niezwykle istotną rolę odgrywa fakt ,że problem łamania praw człowieka i tamtejszych dążeń niepodległościowych to nie problem lokalny, regionalny, ani też narodowy, ale ponad wszelką wątpliwość międzynarodowy i dlatego wymaga on rozwiązania przy udziale międzynarodowych instytucji (Referendum pod nadzorem ONZ to jeden ze standardowych postulatów Zachodnich Papuasów). W związku z tym Zjednoczona Republika Indonezji (NKRI) manipuluje historią Papui Zachodniej i kreuje rozmaite strategie dyplomatyczne tak by możliwość dyskutowania kwestii Papui Zachodniej na forum międzynarodowym stłumić.

KNPB instruuje

Działania indonezyjskich polityków stały się zagrożeniem dla zachodniopapuaskiej walki na forum Pacyfiku, bowiem dnia 23 marca 2017 podpisano MoU-Memorandum of Understanding, gdzie sygnotariuszami były: Royal Solomon Police Force (RISPF- czyli Policja Wysp Salomona) oraz Kepolisan Republik Indonesia (Policja Republiki Indonezji z Tito Karnavianem na czele). MoU jest dokumentem, który był dyskutowany na ostatnim szczycie MSG zainicjowanym przez NKRI (zauważmy, że NKRI ma tam od niedawna status członka stowarzyszonego podczas, gdy Zjednoczony Ruch Wyzwolenia Papui Zachodniej – ULMWP jedynie status obserwatora),który ma na celu zwalczanie terroryzmu i przemytu w Południowym Pacyfiku.

Jako, że Minister Spraw Zagranicznych Wysp Salomona Manasseh Sogavare ujrzał w tym dokumencie zagrożenie dla zachodniopapuaskiej walki o niepodległość i praw człowieka strona indonezyjska wszczęła szereg działań zmierzających do oskarżenia Manasseha Sogavare o korupcję i zdyskredytowania go.

Pan Sogavare jest znany z uporczywej walki o to by Zachodni Papuasi przestali być dyskryminowani, aresztowani, oskarżani, ścigani czy nawet bez jasnej przyczyny zabijani jak mają to miejsce po dziś dzień zwyczaj czynić indonezyjskie wojsko i policja (TNI/POLRI). Podobnie próbkę takiej aktywności indonezyjskiej dyplomacji obserwowaliśmy na ostatniej Sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Yorku.

Jako odpowiedź na próby wyciągnięcia kwestii Papui Zachodniej na forum MSG oraz ONZ pojawiły się agresywne, dogmatyczne, jednostronne, stygmatyzujące Papuasów artykuły, od których zaroiło się w indonezyjskiej prasie. Celem ich wszystkich było rozbicie jedności zachodniopapuaskiego ludu z uporem walczącego o niepodległość i suwerenność.

„Aby strzec integralności i dobrej kondycji ludu Papui Zachodniej od Sabang aż po Ambon musimy budować świadomość kolektywną i co najważniejsze pamiętać o jedności, by potem ramię w ramię iść do przodu, tak by chronić nasze bezpieczeństwo i wspólnotę. Musimy ją budować poprzez dialog, który powinniśmy inicjować od akademika do akademika, od szałasu po szałas, by potem „nie być  wstrząśniętymi, kiedy spadnie deszcz”. Mamy silną wolę stworzenia takiego ochronnego parasola- bo najważniejsze to nasza jedność i integralność” –  spuentował Hiskia Meage Przewodniczący KNPB Indonesia –  Komite Nasional Papua Barat Konsulat Indonesia).

W takich oto realiach mieszkańcy Papui Zachodniej muszą ciągle zmagać się ze stygmatyzacją ze strony władz NKRI, które bez przerwy pragną pęknięcia Papuaskiej solidarności, tak więc muszą oni zachowywać harmonię w społecznościach jak i relacjach indywidualnych w trakcie walki o wyzwolenie spod kolonialnego ucisku.

Źródło oryginalne:  MENANGGAPI ISU DAN SAMPAIKAN PERKEMBANGAN POLITIK BANGSA WEST PAPUA SERTA RAPIKAN ORANG PAPUA DI LUAR PAPUA https://knpbkonsulatindonesia.wordpress.com/2017/11/08/menanggapi-isu-dan-perkembangan-politik-bangsa-west-papua/

Tłumaczeniei i Opracowanie: Rafał Szymborski

Opublikowano Artykuły | Otagowano , , , , , , , , , , , , , | Dodaj komentarz

Akcja aparatu represji w Ashrama Mahasiswa Papua Cendrawasih V Putra Manado (Sulawesi Północne)

Dnia 09.11.2017 przedstawiciele władz Republiki Indonezji (RI) po cywilnemu wraz z siłami indonezyjskiej policji i wojska (TNI-POLRI) dokonały zaskakującego nalotu na kampus universytecki Ashrama Mahasiswa Cendrawasih V Putra w Manado. Siły TNI-POLRI reprezentowały Zarząd Dzielnicy Malalayang w mieście Manado Prowincji Sulawesi Północne (Pemerintah Kecamatan Malalayang, Kota Manado, Prowinsi Sulawesi Utara). Reprezentacja władz przybyła w liczbie 5 osób (2 kobiety i 3 mężczyzn), w otoczeniu 25 członków indonezyjskiej armii i policji (TNI-POLRI), spośród, których większość wyposażona była w pełne uzbrojenie Wyjątek stanowili 3 reprezentanci połączonych formacji, którzy pojawili się w cywilnych strojach. Wymienione jednostki wkroczyli do kampusu  o godzinie 7.30 czasu  indonezyjskiego, operacja zakończyła się w póżnych godzinach popołudniowych.

ashrama manado

Wśród wysokich rangą przedstawicieli połączonych formacji TNI-POLRI rozpoznano osoby takie jak:

– Babinsa Karon Basan (Kasat Intelejen Kapolda Sulawesi Utara – Dowódca Wywiadu Policji Sulawesi Północnego) wraz ze swoimi ludżmi,

– Kasat Intelkam Polresta Manado (Dowódca Wywiadu Policji Miasta Manado) wraz z podległymi mu ludżmi,

– Kapolsek  Distrik/Kecamatan Malalayang (Dowódca Policji Dzielnicy Malalayang) wraz ze swoimi ludżmi,

– Władze Dystryktu Malalayang wraz ze swymi pracownikami.

Podczas prowadzonych działań funkcjonariusze indonezyjskiego aparatu państwowego przemieszczali się za pośrednictwem następującego sprzętu: 4 motory, 1 zwykły policyjny samochód patrolowy i 1 samochód Avanza.

Głównym celem przybyłych było usunięcie murali i obrazów flagi Bintang Fajar (Morning Star) z otynkowanej kolumny gmachu kampusu oraz z płytek chodnikowych. Członkowie młodzieży papuaskiej będący na miejscu zaprosili stronę TNI-POLRI do dialogu jednak członkowie wymienionych formacji domagali się by opuścili to miejsce i nie przeszkadzali.

Hiskia Meage, przewodniczący miejscowego oddziału Komitetu Narodowego Papui Zachodniej (KNPB Konsulat Indonesia), zwrócił się do przybyłych funkcjonariuszy w następujący sposób :”Dzień dobry wszystkim panom! Dlaczego ten obraz tak was niepokoi i dlaczego bez zapowiedzi niepokoicie mieszkańców kampusu? Dlaczego do usunięcia obrazów flagi Bintang Fajar zorganizowaliście tak szeroko zakrojoną represyjną akcję? Jeśi te obrazy zostaną usunięte My i tak z powrotem namalujemy je w innym lepszym miejscu!”

Funkcjonariusze odpowiedzieli: „Jesteśmy reprezentacją władzy a Pan Hiskia Meage łamie prawo bo Organizacja Wolnej Papui (OPM) to organizacja zakazana w Manado i całej Indonezji. Jest to powszechnie wiadome tak samo jak fakt, że zintegrowane siły TNI-POLRI lojalnie służą NKRI w imię hasła „NKRI za cenę śmierci” („NKRI harga mati”, czyli Indonezja za każdą cenę, nawet za cenę życia [przyp. red]).

Pan Hiskia Meage na to odparł, że zna prawo a, że zbliżają się Święta Bożego Narodzenia nie chce sporów ponieważ Jezus Chrystus zabronił swym uczniom by traktowali swych bliżnich jako wroga.

Dowódca policji w Manado (Kepala Kasat Polresta Manado) rozpoznał pana Hiskia ponieważ wielokrotnie miał z nim już do czynienia jako dawny dowódca policji w Tomohon.

Kiedy przedstawiciele władz cywilnych zaczęli usuwać murale i obrazy flagi Bintang Fajar, Atines Wonda i Nelson Wenda (młodzież papuaska) zaczęli protestować powołując się na Konstytucję Republiki Indonezji (UUD) oraz Indonezyjski Kodeks Karny (KUHP). Dokumenty te stanowią o wolności wypowiedzi, a jako, że Indonezja mieni się państwem prawa i demokracji to zgodnie z preambułą konstytucji nie można tej swobody tłumić z użyciem siły! Napięcie rosło; w wyniku tej interwencji nie mogło się toczyć swobodnie zwykłe życie studenckie. Wkroczenie indonezyjskich służb porządkowych zbiegło się z czasem kiedy studenci przygotowywali się do spożycia posiłków. Sytuacja stała się tak napięta, że  mało brakowało a doszło by do rękoczynów. Jednakże Hiskia Meage uspokoił i rozdzielił zwaśnione strony. Ze smutkiem wygłosił kilka informacji o historii Papui Zachodniej, wspomniał o PEPERA 1969 (Act of Free Choice 1969) oraz o Pomniku  Wyzwolenia Irianu Zachodniego jaki po dziś dzień stoi w regencji Bintung w Sulawesi Północnym.

Wtedy po skończonej akcji przedstawiciele władz cywilnych opuścili teren kampusu, a chwilę póżniej w ich ślady poszli także członkowie TNI-POLRI. Po kilku godzinach powrócili, aby sprawdzić czy obrazy i murale zostały skutecznie usunięte, czy czasem nie odmalowano ich z powrotem.

Po całym zajściu jeden ze studentów o pseudonimie „Harun Matuan” oświadczył: „Należy dziś odnotować, że władze prowincji Sulawesi Północne i  siły TNI-POLRI zhańbiły godność narodu Papui Zachodniej”. Wcześniej ten sam człowiek poproszony przez reprezentanta policji  o wyjaśnienia na temat murali przedstawiających flagę Bintang Fajar powiedział, że namalowano ją ponieważ Zachodni Papuasi chcą niepodległości i niechaj ta wieść zostanie zaniesiona do Pałacu w Dżakarcie! Tego dnia Papuasi w Ashrama Cendrawasih V Putra Manado byli gotowi umrzeć za błękitno-biało-czerwone flagi jakie namalowali”.

Po całym zajściu, już w godzinach wieczornych Przewodniczący KNPB Konsulat Indonesia (Ketua KNPB Konsulat Indonesia) wraz ze świtą sympatyków udali się do akademika by omówić emocjonujące wydarzenia jakie miały miejsce w dniu 09.11.2017 oraz rolę KNPB Konsulat Indonesia w procesie wyzwolenia narodu spod kolonizacji NKRI.

Źródło oryginalne:  TINDAKAN REPRESIF APARATUR PEMERINTAH & APARAT GABUNGAN NKRI DI ASRAMA MAHASISWA PAPUA CENDRAWASIH V PUTRA MANADO – SULAWESI UTARA https://knpbkonsulatindonesia.wordpress.com/2017/11/09/knpb-news-tindakan-represif-aparatur-pemerintah-aparat-gabungan-nkri-di-asrama-mahasiswa-papua-cendrawasih-v-putra-manado-sulawesi-utara/

Tłumaczenie: Rafał Szymborski

Opublikowano Wiadomości i Newsy | Otagowano , , , , , , , , , , , , | Dodaj komentarz

Oświadczenie grupy TPN/PB z okolic Tembagapury oraz tło narastającego napięcia wokół wsi Banti i Kembeli

Dziennikarze z całego świata powinni wykazać się szczególną czujnością wobec tego, co dzieje się obecnie wokół Tembagapury w Papui Zachodniej. Około 700 indonezyjskich żołnierzy i członków mobilnych brygad policji przygotowuje się do szturmu na dwie wsie – Banti i Kembeli. Aby uprawomocnić w oczach swoich sojuszników wszelkie przyszłe działania, indonezyjska administracja za pośrednictwem mediów rozpowszechniła plotkę jakoby 1300 mieszkańców tych miejscowości zostało wziętych za zakładników. Personel wojskowy twierdzi, że wkrótce „zaatakuje” obie wioski biorąc ze sobą 100 „żywych lub martwych”.

Przywódca społeczności z jednej z wiosek położonej w cieniu największej kopalni i złota na świecie przekonuje, że okoliczni mieszkańcy nie są przetrzymywani jako zakładnicy i kontynuują swoje codzienne czynności. Oświadczenie zostało wydane po tym jak indonezyjski personel wojskowy, w tym szef indonezyjskiego wojska, Gatot Nurmantyo , rozpowszechnili pogłoskę jakoby mieszkańcy wiosek Banti i Kembeli zostali wzięci za zakładników przez „uzbrojoną grupę przestępczą”
„Chciałbym podkreślić, że nie jesteśmy przetrzymywani jako zakładnicy” – powiedział Jonathan Kibak, lider społeczności z wiski Banto w rozmowie z Fairfaix Media. 
Po głośnych oświadczeniach i wystąpieniach w tym regionie członków Armii Wyzwolenia Narodowego Papui Zachodniej (TPN/PB), indonezyjska armia wprowadziła kontrolę na okolicznych drogach i zagroziła, że przystąpi do szturmu na wioski Banti i Kembeli „biorąc 100 żywych lub martwych”, chociaż jej przedstawiciele twierdzili, że liczba bojowników, która miałaby stanowić zagrożenie dla okolicznych mieszkańców nie jest większa niż 25 osób.

Armia Wyzwolenia Narodowego Papui Zachodniej (TPN/PB) to część historycznego, siłowego skrzydła oporu wobec indonezyjskiej okupacji w Papui Zachodniej. Wspomniane złoża i kopalnia to część wielkiej inwestycji kontrolowanej przez amerykańską korporację górniczą Freeport McMoran, która wypłaca indonezyjskim żołnierzom wielomilionowy żołd za ochronę inwestycji. Aby udrożnić teren pod wydobycie indonezyjski rząd oraz Freeport McMoran przeprowadziły liczne, historyczne wywłaszczenia i przesiedlenia rdzennych mieszkańców, niszcząc w tym regionie ich miejsca kultu i elementy tradycyjnej gospodarki.

Oświadczenie grupy TPN/PB z okolic Tembagapury (TPN/PB Kodam III Timika) znane także jako „Jack Milian Kemong daje godną odpowiedź na działania zbrojne indonezyjskiego wojska (TNI) w Temabagapura”. 

Pod „parasolem” oczu Boga Stwórcy, Natury jako wspierającego nas świadka zawierającej kości tysięcy Papuasów jakie są złożone na ziemi naszych przodków oświadczamy i zwracamy się z szacunkiem do:

1. Przywódców ULMWP i rzeszy działaczy im podlegającej
2. Do szeregów bojowników tworzących Armię Wyzwoleńczą Papui Zachodniej (TPN-PB)
3. Do przywódców WPIA i działaczy im podlegających
4. Do przywódców WPLO i działaczy im podległych
5. Do przywódców IPWP i rzeszy działaczy wspierających ich pracę
6. Do przywódców ILWP i wspierających ich osób
7. Do liderów MSG i ludzi im podległych
8. Do liderów PIF i im podległych
9. Do przywódców państw stanowiących wielką melanezyjską rodzinę i ich obywateli
10.Do przywódców ONZ (UN / PBB) i rzeszy pracowników im podlegających
11. Do przywódców USA
12. Do przywódców UE
13. Do przywódców państw kontynentu Afrykańskiego
14. Do przywódców krajów Azji
15 .Do przywódców i rządu Australii
16.Do przywódców i rządu Zjednoczonej Republiki Indonezji
17. Do Papieża w Rzymie jako głowy Kościoła Katolickiego na Świecie.
18. Do przywódców Kościola KINGMI w całej Papui Zachodniej
19. Do przywódców Kościołów Protestanckich na całym Świecie
20. Do wszelkich grup solidarnościowych, mediów związanych z walką niepodległościową w Papui Zachodniej zarówno na poziomie narodowym jak i międzynarodowym.

My bojownicy Armii Wyzwoleńczej Papui Zachodniej (TPN-PB Tentara Pembebasan Nasional Papua Barat) kochamy i szanujemy nasz naród Papui Zachodniej od Sorong aż po Samarai. Oto realizujemy operację zbrojną na terenie działania Freeport MC MoRan lub PT Freeport Indonesia na podstawie rozkazu wydanego przez generała Jacka Miliana Kemonga. Jego rozkaz jest zgodny z preambułą Konstytucji Republiki Indonezji z 1945 roku, która głosi, że suwerenność jest prawem każdego narodu i kolonizator musi zostać usunięty dla ludzkości i sprawiedliwości społecznej całego ludu Republiki Indonezji. Preambuła Konstytucji z 1945 stanowi zespół przepisów stanowiących regulację prawną będącą podstawą prawną Republiki Indonezji. Rząd NKRI musi być świadom, że Zachodni Papuasi reprezentują rasę melanezyjską  (przyp. tłum. a co za tym idzie mają prawo do dekolonizacji i własnego państwa), tak więc ta konstytucja nigdy nie była honorowana przez samą Indonezję. Na podstawie powyższego rozkazu my realizujemy i będziemy realizowali działania zbrojne na terenie działania spółki Freeport Mc Moran czy PT Freeport Indonesia.

Oto masze postulaty:

1. Zwracamy się do prezydenta Joko Widodo jako zwierzchnika rządu NKRI oraz sił zbrojnych TNI-POLRI i całego narodu od Sabang po Ambon o natychmiastowe uznanie prawa melanezyjskiego ludu Papui Zachodniej, jako, ze to prawo zostało nam odebrane przyczyn ekonomicznych. W ten oto sposób niejako udoskonalamy, honorujemy i nadajemy właściwy sens preambule Konstytucji Indonezji z 1945 roku.

2. Wzywamy rząd Zjednoczonej Republiki Indonezji (NKRI- Negara Kesatuan Republik Indonesia),rządy USA, Holandii ,ONZ i wszelkich krajów zaangażowanych w pracę Freeport Mc Moran do zaprzestania kłamstw jakie mają miejsce od roku 1945 aż po dzień dzisiejszy i rok 2017, oraz uznania grzechów wobec Stwórcy Wszechrzeczy, wobec świata, polegających na unicestwieniu tysięcy rdzennych Papuasów, co dokonuje się juz od ponad 50 lat!

3. Jest rzeczą jasną, że integracja Papui Zachodniej ze Zjednoczoną Republiką Indonezji odbyła się w imię zysku zaangażowanych w ten proces wyżej wymienionych stron reprezentujących zagranicznych kapitalistów. Chodzi tu o cztery podmioty: Indonezja, USA, Holandia i ONZ.

4. Indonezja utrzymuje proces wyniszczania rdzennej ludności ponieważ czerpie z tego ekonomiczne zyski, a jej postawa i interpretacja sytuacji w Papui Zachodniej przejawia się poprzez jej niepohamowaną ekspansję militarną na tej ziemi. Pośrednio do utrzymywania się sytuacji w wyniku , której liczba ofiar śmiertelnych tej ekspansji się zwiększa przyczyniają się się USA, Holandia i ONZ, jak również 27 krajów zaangażowanych w prace wydobywcze PT Freeport Indonesia.

5. Korzeń problemu w Papui Zachodniej tkwi w silnej woli USA by podtrzymać przynoszącą zyski działalność górniczą w Papui Zachodniej. Rezultatem tej woli była ugoda zwana New York Agrement (15 sierpień 1962) a w jej wyniku Act of Free Choice- PEPERA (Penentuan Pendapat Rakyat – 14/15 lipiec 1969). Konsekwencją tych dwóch wydarzeń była przemoc wobec rdzennej ludności w postaci tortur, zabójstw, kłamstw, kradzieży praw i godności, gwałty, niszczenie tradycyjnych zwyczajów i kultury! Oto są przykłady aktów radykalnego złamania Praw Człowieka w Papui Zachodniej.

6. Żądamy od przywódców ONZ uznania i zadośćuczynienia tym grzechom jakie miały miejsce za sprawą nieudolnych decyzji ONZ wobec ludności rdzennej Papui Zachodniej. Grzech takiej interpretacji przepisów, który ostatecznie prowadził do ludobójstwa i wyniszczenia ludu Papui Zachodniej powinien znaleźć zadośćuczynienie w przywróceniu prawa do suwerenności, ku dobrobytowi jak i pokojowi całej ludzkości.

7. Apelujemy do sił zbrojnych Zjednoczonej Republiki Indonezji (TNI-POLRI) aby w swych działaniach nie wykorzystywała ludności cywilnej zarówno rdzennej jak i napływowej (transmigrantów). Indonezyjskie wojsko powinno walczyć z nami jako TPN-PB. Zakazujemy ludności cywilnej współpracować z TNI i apelujemy by unikała wkraczania na teren starć zbrojnych, tak więc jeśli jakieś osoby cywilne będą współpracowały z TNI automatycznie będziemy je traktowali jako wroga .

8. Prosimy wszystkich pracowników oraz ochronę Freeport o to by nie współpracowali z indonezyjskim wojskiem (TNI-Tentara Nasional Indonesia). Pole działań zbrojnych rozpoczyna się w Grasberg a kończy w Porsait i niechaj pozostanie ono puste! Nie wkraczajcie na nie bowiem naszym wrogiem jest TNI-POLRI i kierownictwo PT Freeport jako strona czerpiąca największe zyski z eksploatacji.

9. Wszystko co się wydarzy stanie się w wyniku spisku USA i Indonezji, który to doprowadził do integracji Papui Zachodniej ze Zjednoczoną Republiką Indonezji, która to dawała możliwość nieprzerwanej eksploatacji górniczej zasobów Papui Zachodniej . Ta kolonialna rzeczywistość to rezultat kapitalistycznego wyzysku i wspierającego go systemu i rządu NKRI. W związku z tym uruchamiamy działania zbrojne na terenie działania Freeport w celu jego zniszczenia.

10. Zwracamy się z apelem do całego naszego narodu aby nie dał się sprowokować ani zwieść słodkim ofertom rządku Zjednoczonej Republiki Indonezji, sił zbrojnych TNI/POLRI, czy wywiadu BIN (Badan Intelejejn Negara) i BAIS (Badan Intelejen Strategis). Oni tylko na to liczą abyśmy zapomnieli o naszej tożsamości, godności i wartości jako ludzi, a jesteśmy dziećmi melanezyjskiego ludu Papui Zachodniej.

11. Przez cały czas gdy TPN walczy jako partyzantka żadna organizacja na poziomie narodowym bądź międzynarodowym nie może nam nakazać zaprzestania działalności. Nasza działalność nie może zostać powstrzymana, ponieważ reprezentując suwerenność walczącą, jeśli upadniemy, naród ostatecznie straci szansę na niepodległość  [4].

Oto jest nasze oświadczenie prosto z pola bitwy! Niechaj wysłucha go z uwagą lud Papui Zachodniej i wspiera naszą pracę modlitwą. Za nią i wsparcie naszemu narodowi dziękujemy.

Tembagapura, 28 Wrzesień 2017

Koordynator akcji partyzanckiej – Komendant Sekcji Johny Bianal
Mediator Akcji – Henrik Wanmang

Przedwstęp: Relacje Bezpośrednie i Materiały Prasowe

Tłumaczenie i redakcja oświadczenia: Rafał Szymborski

 

Opublikowano Artykuły | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Dodaj komentarz